Przeskocz do treści

Gospodarka pasieczna wg. W. Ostrowskiej.

Tekst ten jest rodzajem streszczenia książki "Gospodarka pasieczna" W. Ostrowskiej. Mającym ułatwić dotarcie do potrzebnych informacji.

Wg. książki pt. "Gospodarka pasieczna" sezon pasieczny obejmuje czas od pierwszego oblotu wiosennego do ostatnich lotów jesiennych.

Najważniejszą czynnością jest przygotowanie rodzin do zimowli. Złe przeprowadzenie tej czynność bezpośrednio prowadzi do osypania się rodzin lub znaczącego jej osłabienia.

GŁÓWNY PRZEGLĄD JESIENNY

Powinien być wykonany po ostatnim letnim miodobraniu (po odebraniu miodu lipowego). Korzystanie z pożytków jesiennych nie powinno spowodować odwleczenia tej czynności.

Najczęstszym terminem wykonania przeglądu jest koniec lipca lub początek sierpnia

Przegląd powinien być przeprowadzony w przeciągu 1-3 dni aby ocenić rodziny na tym samym etapie.

Celem przeglądu jest:

  1. określenie zapasów - miodu i pyłku
  2. siły rodziny
  3. jakości matki
  4. ułożenie gniazda
Ad. 1.

Ocena zapasów miodu odbywa się "na oko" - oceniamy ilość miodu, który został już poszyty => 1 dm2 obustronnie poszytego plastra waży 300 g. Minimalny zapas w czasie przeglądu nie powinien być mniejszy niż 6-8kg.

Ocena pierzgi, także odbywa się w sposób orientacyjny. Pszczoły w czasie przeglądu powinny mieć około 2 ramek dadanowskich pierzgi.

Ad. 2.

Siłę rodziny określa się na podstawie obsiadanych przez pszczoły plastrów i ilości czerwiu.

Większość pszczół zginie przed zimowlą lecz im silniejsza rodzina tym będzie w stanie wychować większość ilość czerwiu. Jego ilość jest decydująca o sile rodziny. W czasie przeglądu powinno być 4-5 ramek dadanowskich czerwiu. Dobrze aby był zwarty i w różnym wieku.

Ad. 3.

Wygląd czerwiu świadczy pośrednio o jakości matki. Jeśli matka jest młoda i zdrowa czerw jest zwarty oraz w różnym wieku. Brak czerwiu może świadczyć o braku matki lub jej złym unasienieniu. Czerw rozstrzelony o starej matce lub złej jakości matki.

Ad. 4.

W trakcie ułożenia gniazda poza odpowiednim ułożeniem plastrów oceniamy ich jakość aby usunąć z gniada już zbytnio poczerniałe. Poczynając od środka. Układamy ramki z czerwiem, które mają zostać na czas zimowli. Jeśli czerw został złożony do plastrów, które chcemy usunąć pozostawiamy je poza planowanym gniazdem.

Po obu stronach czerwiu w jego bezpośrednim sąsiedztwie układamy ramki z pierzgą. Pozostałe zapasy układamy za ramkami z pierzgą lub nad gniazdem - w ulach wielokorpusowych.

W czasie przeglądu jesiennego wielkość gniazda ustala się jedynie orientacyjnie. Wielkość gniazda to ilość ramek z czerwiem razy dwa.

NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI DECYDUJĄCE O ZIMOWLI

  1. Siła rodziny
  2. Skład jakościowy robotnic
Ad. 1.

Siła rodziny jest istotna z powodu sposobu zimowania. Pszczoły uwiązując kłąb tworzą kule. Zewnętrzna warstwa pszczół tworzy otoczkę która ma względnie stałą grubość.

Im jest więcej pszczół tym mniejsze jest obciążenie pracą pojedynczej pszczoły. Co za tym idzie mniejsze jest spożycie pokarmu przez pojedynczą pszczołę oraz wolniejsze jest wypełnianie się jelita tylnego poszczególnych robotnic w kłębie.

Liczniejsze rodziny mają jeszcze jedną korzyść ze swojej wielkości, a mianowicie zajmują więcej plastrów, które stanowią osłonę przed niską temperaturą.

Duża siła rodziny pozwala, także już w lutym rozpocząć wychów czerwiu. Słabe rodziny jeśli nawet podejmą taki wysiłek to stanowi dla nich zbyt duże obciążenie kończące się najczęściej osypanie rodziny.

Ad. 2.

Gospodarka pasieczna zakłada że, najlepiej zimują pszczoły wychowane od 15-20 lipca do 31 sierpnia . Ponieważ moją dostatecznie dużo czasu na zgromadzenie ciała tłuszczowego.

Bardzo ważne jest aby oszczędzać tę pszczołę i nie dopuścić to tego aby przerabiały syrop (uwstecznienie gr. gardzielowyc) lub wychowywały czerw (brak możliwość odpowiedniego rozwinięcia ciała tłuszczowego, spracowanie)

Później wychowywane pszczoły mogą nie zdążyć się oblecieć co spowoduje ich szybką śmierć.

ZAPEWNIENIE RODZINOM WARUNKÓW DOBREGO ROZWOJU JESIENNEGO

  1. Dobra płodna matka
  2. Odpowiednia siła rodziny
  3. Duża liczba karmicielek
  4. Duże zapasy miodu
  5. Umiarkowany przypływ nektaru
  6. Duże zapasy pierzgi
  7. Dostateczna ilość wolnych komórek
Ad. 1.

Doprowadzenie rodziny do optymalnej siły zapewniającej dobrą zimowlę zajmuje od 4 do 5 tyg. W tym czasie matka musi dziennie znieść od 800 do 1000 jaj dziennie co w sumie da około 25 tysięcy (około 4,6 ramki czerwi). Aby matka mogła złożyć taką ilość jaj musi być młoda to znaczy roczna lub dwuletnia. Do złożenia takiej ilości jaj należy zapewnić jej odpowiednią ilość miejsca zwłaszcza w okresach jeszcze trwającego pożytku. Kolejnym warunkiem jest odpowiednie odżywienie samej matki jak i wychowywanego czerwiu - co przekłada się na zapewnienie odpowiedniego dopływu płyku.

Ad. 2.

Tak duża ilość składanych jaj ma zapewnić optymalną siłę rodziny. Dlatego jeśli rodziny są zbyt słabe należy je połączyć. Wg zaleceń "Gospodarki pasiecznej" możliwe jest łączenie rodzin słabych ze słabymi lub słabych ze średnimi. Jednak łączenie rodzin jest dyskusyjne z powodu współczesnych założeń higieny pasiecznej.

Z pewnością zimowanie słabych rodzin jest nieuzasadnione ekonomicznie. Słaba rodzina wymaga opieki, angażuje środki materialne, a i tak nie jest w stanie przynieść oczekiwanej ilości miodu.

Ad. 3.

W rodzinie musi być odpowiednia ilość karmicielek aby dobrze odżywić rozwijający się czerw. W parze z odpowiednią ilością karmicielek idzie odpowiednia struktura społeczna rodziny.

Ad. 4.

W rodzinie po miodobraniu powinno pozostać co najmniej 6-8 kg zapasu - czyli tak zwany "żelazny zapas". Jeżeli widoczne są braki należy je bezzwłocznie uzupełnić. Czynność ta dotyczy również rodzin przygotowywanych do pożytków późnych. Uzupełnienie niedoborów najlepiej wykonać w 1 - 3 dawkach syropem cukrowym 1:1 -> rzadszy syrop jest dokładniej przerobiony, a pszczoły letnie które będą dokonywać przeróbki i tak zginą przed zimą. W rodzinach które mają zachowany żelazny zapas ale występują dłuższe okresy niepogody można bez rozeznania poddać 1-3 kg cukru w syropie podobnie jak w poprzednim przypadku 1:1. Celem tego zabiegu jest zapobiegnięcie przerwie w czerwieniu

Niedobór pokarmu uzupełniany jest proporcjonalnie czyli brak 1 kg zapasu uzupełniamy 1 kg cukru.

Ad. 5.

Umiarkowany przypływ nektaru ma na celu zachowaniu ciągłości czerwienia przez matkę. Cel ten można osiągnąć na dwa sposoby. Pierwszy to stworzenia bazy pożytkowej o odpowiedniej strukturze. Druga, to po prostu podkarmianie na rozwój. Jak w poprzednich przypadkach najlepiej sprawdza się syrop 1:1. Podawany w dawkach po około 0,5 l co dziennie lub co drugi dziennie. Istnieją również metody podkarmiania suchym cukrem zalewanym w podkarmiaczce wodą. Wadą tego sposobu jest znaczna eksploatacja robotnic. Podkarmianie pobudzające stosuje się do 2-3 tygodni. W przypadku kiedy planowany jest jeszcze wyjazd na pożytek podkarmianie należy zakończyć na około 1 tydzień przed spodziewanym kwitnieniem.

Ad. 6.

Jeżeli uzupełnienie zapasu cukrowego nie stanowi większego problemu to uzupełnienie zapasu pyłkowego może być wyzwaniem. Obecnie nie dysponujemy kompletnymi substytutami pyłku dlatego pszczelarz aby móc zapewnić odpowiednie zaopatrzenie w białko musi w okresie wiosennej obfitości pyłku zrobić zapas. Może tego dokonać poławiając obnóża lub odbierając nadmiarowe plastry z pierzgą w okresie wiosennym. Jednak uważa się lepszy jest jakikolwiek substytut pyłku niż jego całkowity brak.

Ad. 7.

Ostatnim warunkiem zapewnienia dobrej zimowli jest dostateczna ilość wolnych komórek na czerw. W ulu wielkopolskim to dwa korpusy rozdzielone kratą tak aby zapas mógł być gromadzony w górnej części zapewniając miejsce w dolnej na czerw.

ZAPASY ZIMOWE I ICH UZUPEŁNIENIE

Przed rozpoczęciem uzupełniania zapasów należy ocenić ich ilość robimy to w trakcie drugiego przeglądu jesiennego. Przegląd wykonujemy na 2-3 dni przed zakończeniem karmienia pobudzającego czyli w drugiej połowie sierpnia lub w pierwszych dniach września). Drugi przegląd jesienny nie jest już tak dokładny jak pierwszy ponieważ naszym zadanie jest tylko ocena ilości zapasów oraz zacieśnienie gniazda. Ocenę zapasów dokonujemy "na oko". Przy czym szczujemy że na każdą ramkę na której zimuje rodzina powinno przypadać od 1,6-2,0 kg zapasu. W przypadku niedoborów na każdy brakujący kilogram zapasu podajemy kilogram cukru.

O rozmieszczeni zapasów się nie martwimy ponieważ nie zmieniamy zasadniczo ułożenia gniazda, a pszczoły rozkładają pokarm w sposób dla siebie optymalny. Jedynie przy bardzo dużej ilości czerwiu może w trakcie jego wygryzania dojść do rozdzielenia kłębu na dwie części aby temu zapobiec ramkę/ramki z czerwiem przenosimy na skra gniazda a na jego miejsce wkładamy susz.

Karmienie należy rozpocząć jak najszybciej po zakończeniu przeglądu. Wg. "Gospodarki pasiecznej" datą której nie powinno się przekraczać jest 15 wrzesień. Obecnie jednak przy cieplejszych jesieniach można nieznacznie przekroczyć ten termin. Nieznacznie ponieważ dłużej trwające dokarmianie spowoduje zmianę społeczna robotnic.

Najlepiej w dokarmianiu w tym czasie sprawdza się syrop cukrowy o proporcji cukier : woda 3:2 ewentualnie 1:1. Jest on najmniej kłopotliwy ponieważ słabo krystalizuje oraz jest najwydajniej przerabiany przez pszczoły. Przed podaniem warto jest podgrzać pokarm.

Zalecany sposób karmienia w sierpniu:

  • 1 l -> co drugi dzień
  • 1,5 L -> co trzeci dzień
  • 2,0-2,5 L -> co 4-5 dzień

We wrześniu 2-3 l co 2-3 dzień.

Jeśli chcemy radykalnie zalać gniazdo wówczas należy podać 3 l syropu co 2 dzień.

STOSUNEK MIODU DO CUKRU

Cukier jest lepszym pokarmem do uzupełniania zapasów niż miód z tego powodu że zawiera mniej substancji nie strawnych jednocześnie okazało się że rodziny zimowane tylko na syropie cukrowym gorzej rozwijają się na wiosnę niż te posiadające wśród zapasów także miód.

ZIMOWE ZAPASY PIERZGI

W rodzinie pszczelej przed zimowlą powinno znajdować około 5-6 dm2 pierzgi.

WIELKOŚĆ I UŁOŻENIE GNIAZDA

W trakcie głównego przeglądu jesiennego wielkość gniazda jest oceniania orientacyjnie. Szacuje się że na każą ramkę z czerwiem należy pozostawić dwie ramki gniazdowe. W czasie samego przeglądu gniazdo należy pozostawić jeszcze obszerne z powodu dużej liczby zbieraczek. Jednakże plastry które w czasie drugiego przeglądu jesiennego nie będą obsiadane na czarno należy usunąć. W celu upewnienia się o prawidłowej wielkości gniazda należy jeszcze raz sprawdzić jego wielkość po pierwszym przymrozku - usuwamy skrajne ramki jeśli nie są obsiadane. PSzczoły powinny zajmować wszystkie uliczki poza uliczką pomiędzy zatworem (ścianą ula), a skrają ramką.

Jeżeli w tej przestrzeni znajdują się pszczoły należy gniazdo poszerzyć ramką z pokarmem.

W trakcie trzeciego przeglądu warto jest włożyć wkładkę dennicową do kontroli osypu.

Bardzo istotne jest odpowiedne dostosowanie wielkości. Przy zbyt obszernym ułożeniu następują zbytnia utrata ciepłą, przy zbyt ciasnym ułożeniu może wystąpić zbyt wysoka temperatura w gnieździe, zmniejsza się wentylacja i wilgotność.

OCIEPLENIE I WNETYLACJA

Ocieplenie ma przede wszystkim chronić przed zbytnią utratą ciepła. Boczne maty wprowadzamy po zacieśnieniu gniazda, górne ocieplenie zasadniczo pozostaje przez cały rok. Jego zadaniem jest w lecie ochrona przed przegrzaniem. Jednocześnie zwracamy uwagę czy nie doszło do zawilgocenia mat i poduszek. Jeśli do tego dojdzie zamiast izolować stają się przewodnikami ciepła doprowadzają do wychłodzenia gniazda. Głównym powodem złej zimowli jest zbyt duża wilgotność.

OBLOT WIOSENNY I OCENA STANU RODZINY

Koniec zimy i początek wiosny jest bardzo trudnym okresem dla pszczół. Zmniejsza się wyraźnie ilość zimujących pszczół, żyjące są coraz bardziej wyczerpane, nierzadko dochodzi do przepełnienia jelita tylnego. Pojawia się czerw co jeszcze bardziej obciąża zimujące pszczoły. Aby zmniejszyć obciążenie zimujących pszczół należy:

  • przyspieszyć topnienie śniegu przed ulami - przez posypanie go miałem, ziemią, torfem, popiołem plewami. Poza przyspieszeniem topnienia zabezpiecza to pszczoły przed krzepnięciem na śniegu oraz ułatwia im orientację.
  • przygotować poidło - należy jej uruchomić przed pierwszymi lotami, w przeciwnym wypadku pszczoły mogą nie chcieć z niego korzystać.
  • oczyszczenie dennic - poza oszczędzeniem pracy pszczołom uzyskujemy cenny materiał, który może nam wiele powiedzieć na temat zimowli i stopnia porażenia warrozą.

OBLOT

Głównym celem oblotu jest opróżnienie jelita po zimie. Oblot następuje najczęściej w bezwietrzny, słoneczny dzień kiedy temperatura waha się pomiędzy 10-12 st. C. Zdrowe rodziny zwykle dokonują go gromadnie w ciągu około 30-40 minut. Jeżeli były jakieś problemy z zimowlą rodzina próbuje wykonać oblot szybciej.

Jeśli widoczne są pszczoły pełzające z rozdętymi odwłokami, czasem również z rozstawionymi na boki skrzydłami możemy podejrzewać nosemozę, zaparzenie z nadmiaru wilgoci lub chorobę roztoczową.

Z kolei lot długi, nierówny, ospały lub przebiegający etapami w czasie którego pszczoły pełzają przed ulem oraz po jego ścianach może sugerować bezmateczność rodziny.

Głodujące rodziny w ogóle nie chcą przystępować do oblotu.

Jeśli pogoda ku temu sprzyja możemy w dniu oblotu przystąpić do przeglądu lub oczekujemy cieplejszego dnia.

Przegląd staramy się wykonać w ciągu jednego dnia w całej pasiece. Podstawowymi celami jest określenie ilości zapasów oraz ocena obecności matki/czerwiu.

Oględziny rozpoczynamy od rodzin, których oblot wypadł najgorzej (jest to sprzeczne z zasadami higieny???)

Ilość czynności ograniczamy do minimum. Oględziny sprowadzamy do odsunięcia ramek do momentu pojawienia się czerwiu. Brak czerwiu w tym okresie nie jest niepokojący, czynnikiem ograniczającym w tym czasie czerwienie jest temperatura Po oględzinach gniazda, wycofujemy nadmiarowe ramki i ścieśniamy gniazdo. W bardzo silnych rodzinach najczęściej nie trzeba wykonywać zwężenia gniazda. Wycofane ramki jeśli jest w nich pokarm można pozostawić zatworem do wykorzystania przez pszczoły w trakcie ocieplenia.

ZAPENIWNIE RODZINOM DOBREGO ROZWOJU WIOSENNEGO

Aby zapewnić dobry rozwój wiosenny musimy przede wszystkim zapewnić jak najlepsze warunki zimowli. Po oblocie rozwój będzie regulowany przez intensywność czerwienia, naszym zadaniem jest kontrolować jego przebieg aby przygotować rodzinę do spodziewanego pożytku.

Aby zapewnić optymalne warunki czerwienia należy:

  • zapewnić odpowiednie zasoby mleczka
  • zadbać o ogólną siłę rodziny
  • zapewnić odpowiednie zapasy pyłku i modu
  • zapewnić odpowiednią przestrzeń dla czerwiu
  • muszą zaistnieć odpowiednie warunki atmosferyczne i wzątek

Ad.1.

W rodzinach silnych jest pewna ilość karmicielek tym większa im silniejsza jest rodzina. Dodatkowo pszczoły z rodzin silnych mają dobrze wykształcone ciało tłuszczowe. Im więcej karmicielek oraz im większe ciało tłuszczowe po zimie tym większy potencjał produkcji mleczka. Po oblocie rozpoczynają wymierać stare pszczoły ale możemy je oszczędzić tak aby w tym przejściowym okresie mogły choć częściowo odciążyć młode karmicielki. Okres wymierania trwa około 3-4 tyg. od oblotu. Aby oszczędzić starą pszczołę powinno się uprzątnąć osyp, ustawić sprawne poidło,, ocieplenie gniazda i zapewnienie suchego gniazda.

Ad. 2.

Tak na prawdę na siłę rodziny pracowaliśmy przez całą jesień. W tym momencie nie jesteśmy wstanie jakoś szczególnie zmienić. Należy zadbać o

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *